Dil:Dil:
Denizcilik tedarikinde tehlikeli yükler ve IMDG uyumu yalnızca lojistik ekiplerinin konusu değildir. Satın alma ekipleri, lojistik koordinatörleri ve teknik satın almacılar için bu konu, güvenli gemi tedarik planlamasının temel parçalarından biridir.
Birçok denizcilik tedarik ürünü ilk bakışta sıradan görünebilir. Boyalar, solventler, aerosol spreyler, temizlik kimyasalları, bataryalar, yapıştırıcılar, gaz tüpleri, reçineler, yakıt katkıları ve bazı teknik malzemeler; içerik, miktar, ambalaj ve taşıma yöntemine bağlı olarak tehlikeli yük kurallarına tabi olabilir.
Bu nedenle satın alma ekipleri, hazardous marine stores kapsamına girebilecek ürünleri standart gemi tedarik kalemleri gibi değerlendirmemelidir. Siparişten önce ürünün dangerous goods olarak sınıflandırılıp sınıflandırılmadığı, hangi dokümanların gerektiği, tedarikçinin ürünü doğru şekilde paketleyip beyan edip edemeyeceği ve taşıyıcının ürünü taşıma için kabul edip etmeyeceği netleştirilmelidir.
AVS Global Ship Supply & Catering olarak, gemi operatörlerini teknik malzemeler, deniz kimyasalları, kumanya, bonded stores ve global gemi tedarik koordinasyonu alanlarında destekliyoruz. Kimyasal tedarik kategorileri için Marine Chemicals içeriğini inceleyebilirsiniz.
IMDG Code, International Maritime Dangerous Goods Code anlamına gelir. Paketli tehlikeli yüklerin deniz yoluyla güvenli şekilde taşınması için kurallar sağlar.
Satın alma ekipleri için IMDG Code önemlidir çünkü bazı ürünlerin gemiye ulaşmadan önce nasıl sınıflandırılacağını, paketleneceğini, işaretleneceğini, etiketleneceğini, dokümante edileceğini, yükleneceğini, ayrıştırılacağını ve taşınacağını doğrudan etkiler.
Bir alıcının tehlikeli yük uzmanı olması gerekmez. Ancak hangi ürünlerin DG handling gerektirdiğini bilmesi gerekir. Satın alma ekibi bu noktayı atladığında, sevkiyat taşıyıcı tarafından reddedilebilir, limanda gecikebilir, yetkili otoriteler tarafından durdurulabilir veya doğru dokümantasyon olmadan teslim edilemeyebilir.
Denizcilik satın alma süreçlerinde dangerous goods konuları çoğu zaman sürecin geç aşamalarında ortaya çıkar. Gemi acil olarak boya, tiner, sprey kutuları, kimyasal veya batarya talep edebilir. Ancak alıcı, ürünlerin DG paketleme, declaration, özel taşıma onayı veya carrier acceptance gerektirdiğini yalnızca teklif aşamasından sonra fark edebilir.
Bu durum gecikme ve ek maliyet yaratabilir.
Satın alma ekipleri dangerous goods statüsünü erken kontrol etmelidir çünkü bu konu şunları etkiler:
Tedarikçi seçimi
Ürün bulunabilirliği
Paketleme gereklilikleri
Lead time
Navlun maliyeti
Liman kabulü
Taşıyıcı kabulü
Dokümantasyon
Teslimat öncesi depolama
Gemiye son teslimat
Dangerous goods uyumu, purchase order kesildikten sonra fark edilen bir sorun değil, RFQ aşamasının parçası olmalıdır.
Lojistik ekipleri genellikle sevkiyatın uygulama tarafını yönetir. Ancak süreci başlatan taraf satın alma ekipleridir. Tedarikçiyi seçer, dokümanları ister, teklifleri karşılaştırır ve ürünün gemiye tedarik edilip edilemeyeceğini teyit ederler.
Satın alma ekibi doğru DG sorularını sormazsa, lojistik ekibinin uyumlu taşıma ayarlaması için yeterli zamanı kalmayabilir.
Bu nedenle IMDG Code satın alma farkındalığı; marine buyers, technical buyers ve purchasing officers için önemlidir.
IMDG Code, tehlikeli yükleri hazard class sınıflarına ayırır. Gemi tedarikinde bazı sınıflar diğerlerine göre daha sık görülür çünkü gemiler düzenli olarak kimyasal, aerosol, boya, batarya ve teknik sarf malzemelerine ihtiyaç duyar.
Gemi tedarikinde sık karşılaşılan tehlikeli yük sınıfları şunlardır:
Class 2: Gazlar
Class 3: Yanıcı sıvılar
Class 4: Yanıcı katılar ve ilgili maddeler
Class 5: Oksitleyici maddeler ve organik peroksitler
Class 6: Zehirli ve bulaşıcı maddeler
Class 8: Aşındırıcı maddeler
Class 9: Çeşitli tehlikeli maddeler ve ürünler
Günlük marine procurement süreçlerinde özellikle Class 3, Class 8 ve Class 9 sık görülür. Çünkü birçok boya, solvent, temizleyici, kimyasal, batarya ve teknik ürün bu kategorilere girebilir.
Dangerous goods, birçok denizcilik tedarik kategorisinde ortaya çıkabilir.
Örnekler:
Marine paints
Paint thinners
Solventler
Degreaser ürünleri
Temizlik kimyasalları
Aerosol spreyler
Gaz tüpleri
Yapıştırıcılar ve sealant ürünleri
Reçineler ve hardener ürünleri
Fuel additives
Water treatment chemicals
Corrosion inhibitors
Lithium batteries
Firefighting-related chemicals
Bazı teknik malzemeler ve yedek parçalar
Bu kategorilerdeki her ürün otomatik olarak tehlikeli yük değildir. Sınıflandırma; ürünün içeriğine, tehlike özelliklerine, miktarına ve taşıma bilgilerine bağlıdır.
Daha geniş teknik tedarik kategorileri için Technical Stores sayfasını inceleyebilirsiniz.
Bir ürün adı, DG statüsünü kesinleştirmek için yeterli değildir. Benzer görünen iki ürün; içerik, flash point, konsantrasyon veya formülasyon farkı nedeniyle farklı sınıflandırmalara sahip olabilir.
Örneğin bir boya ürünü yanıcı sıvı olarak sınıflandırılabilirken, su bazlı başka bir boya aynı DG handling gerekliliklerine tabi olmayabilir. Bir temizlik kimyasalı aşındırıcı olabilirken, başka bir ürün taşıma açısından non-hazardous olabilir.
Bu nedenle alıcılar, ürünün DG veya non-DG olduğunu varsaymadan önce mutlaka Safety Data Sheet ve taşıma bilgilerini istemelidir.
Dangerous goods tanımlaması belirli taşıma bilgilerine dayanır. Alıcılar için en önemli detaylar UN number, proper shipping name, hazard class ve uygulanıyorsa packing group bilgisidir.
UN number, tehlikeli madde veya ürünlere taşıma için verilen dört haneli tanımlama numarasıdır. Taşıyıcıların, tedarikçilerin, limanların ve otoritelerin taşınan tehlikeli yük türünü tanımasına yardımcı olur.
Örneğin bir dangerous goods ürünü UN number, proper shipping name, class ve packing group ile tanımlanabilir. Bu bilgiler genellikle ürünün Safety Data Sheet belgesinde, özellikle transport information bölümünde yer alır.
Satın alma ekipleri UN number tahmini yapmamalıdır. Bu bilgi tedarikçiden, üreticiden, SDS’den veya yetkin DG dokümantasyon kaynağından gelmelidir.
Proper shipping name, dangerous goods dokümantasyonunda kullanılan resmi taşıma adıdır. Her zaman ticari ürün adıyla aynı olmayabilir.
Bir ürün marka adıyla satılabilir. Ancak DG declaration içinde ilgili dangerous goods sınıflandırmasına uygun doğru proper shipping name kullanılmalıdır.
Bu önemlidir çünkü taşıyıcılar ve liman otoriteleri, ürünün riskini anlamak ve doğru elleçleme kurallarını uygulamak için proper shipping name bilgisine güvenir.
Packing group, bazı tehlikeli yükler için tehlike derecesini gösterir.
Genel olarak şu şekilde gösterilir:
Packing Group I: Yüksek tehlike
Packing Group II: Orta tehlike
Packing Group III: Düşük tehlike
Her tehlikeli yükte packing group bulunmaz. Ancak packing group geçerli olduğunda paketleme, elleçleme ve taşıma gerekliliklerini etkiler.
Satın alma ekipleri için temel nokta basittir: Bir ürün DG ise teklif yalnızca fiyat ve teslim süresi içermemelidir. Taşıma sınıflandırma bilgileri de teyit edilmelidir.
DG sınıflı bir ürün satın almadan önce alıcılar şu bilgileri istemelidir:
Ürün adı
Üretici adı
Güncel Safety Data Sheet
UN number
Proper shipping name
IMDG class
Uygulanıyorsa packing group
Uygulanıyorsa marine pollutant durumu
Gerekliyse flash point
Ambalaj tipi
Net ve brüt miktar
Uygulanıyorsa limited quantity veya excepted quantity durumu
Tedarikçinin DG dokümantasyonu sağlayabileceğine dair teyidi
Bu bilgiler lojistik ekiplerinin taşımayı doğru planlamasına yardımcı olur ve sevkiyat reddi riskini azaltır.
Dangerous goods, taşıma öncesinde doğru şekilde işaretlenmeli ve etiketlenmelidir. Bu, IMDG uyumunun en görünür parçalarından biridir.
Satın alma ekipleri için marking ve labelling yalnızca depo detayı olarak görülmemelidir. Ürünler yanlış işaretlenirse taşıyıcı kargoyu reddedebilir veya yetkili otoriteler sevkiyatı bekletebilir.
Package marking genellikle paket üzerindeki dangerous goods bilgisini ifade eder. Ürün ve sevkiyata bağlı olarak UN number, proper shipping name ve diğer gerekli işaretleri içerebilir.
İşaret görünür, dayanıklı ve taşıma koşullarına uygun olmalıdır.
Alıcılar, sipariş tamamlanmadan önce tedarikçinin uyumlu paketleme ve işaretleme sağlayabileceğini teyit etmelidir.
Hazard labels, ürünün tehlike sınıfını gösterir. Bu etiketler elleçleme personelinin, taşıyıcıların, depo ekiplerinin ve acil müdahale ekiplerinin riski anlamasına yardımcı olur.
Örneğin etiketler yanıcı sıvı, aşındırıcı madde, gaz, oksitleyici veya çeşitli tehlikeli maddeleri gösterebilir.
Yanlış etiket kullanılırsa sevkiyat yanlış şekilde ele alınabilir. Bu durum güvenlik, uyum ve sorumluluk riskleri yaratır.
Dangerous goods bir cargo transport unit içine yüklendiğinde, sevkiyat türüne ve düzenleyici gerekliliklere bağlı olarak placarding gerekebilir.
Satın alma ekipleri placarding sürecini doğrudan yönetmeyebilir. Ancak DG sevkiyatlarının standart tedarik siparişlerine göre daha fazla koordinasyon gerektirdiğini bilmelidir.
Ürün hareket etmeden önce tedarikçi, freight forwarder, taşıyıcı ve lojistik koordinatörü doğru bilgiye sahip olmalıdır.
Marking ve labelling problemleri, ürün doğru olsa bile teslimatı geciktirebilir.
Yaygın sorunlar şunlardır:
Eksik UN number
Yanlış hazard label
Hasarlı etiket
Hatalı proper shipping name
Uygun olmayan ambalaj
Gerekli durumlarda eksik marine pollutant işareti
Paket etiketi ile DG declaration arasında uyumsuzluk
Dokümantasyonla uyuşmayan miktar
Bu hatalar, satın alma ekibi complete DG information bilgisini erken istediğinde önlenebilir.
Dokümantasyon, dangerous goods marine supply sürecinin en önemli parçalarından biridir. Ürün doğru sınıflandırılmış ve paketlenmiş olsa bile belgeler eksik veya tutarsızsa sevkiyat reddedilebilir.
Safety Data Sheet, yani SDS, ürünün tehlikeleri, güvenli elleçleme koşulları, depolama, acil durum önlemleri ve taşıma sınıflandırması hakkında bilgi verir.
Satın alma ekipleri için SDS’nin transport information bölümü özellikle önemlidir. Bu bölüm UN number, proper shipping name, transport hazard class, packing group, environmental hazards ve special precautions gibi bilgileri içerebilir.
Alıcılar, dangerous goods siparişini onaylamadan önce tedarikçiden veya üreticiden güncel SDS istemelidir.
Multimodal Dangerous Goods Declaration, DG sevkiyatları için temel dokümanlardan biridir. Taşınan tehlikeli yüke ilişkin bilgileri taşıyıcıya ve sevkiyata dahil olan diğer taraflara iletir.
Declaration şu bilgileri içerebilir:
Shipper details
Consignee details
UN number
Proper shipping name
Hazard class
Packing group
Paket sayısı ve tipi
Miktar
Uygulanıyorsa marine pollutant durumu
Gerekiyorsa flash point
Uygulanıyorsa acil durum iletişimi veya ek elleçleme bilgisi
Shipper declaration ve imza
Kesin gereklilikler sevkiyata ve geçerli kurallara göre değişir. Ancak temel amaç her zaman aynıdır: Taşınan ürünün doğru şekilde beyan edilmesi.
SDS ve DG declaration birbiriyle çelişmemelidir. SDS bir sınıflandırma gösterirken declaration başka bir bilgi gösteriyorsa sevkiyat açıklama için durdurulabilir.
Satın alma ekipleri belgeleri lojistiğe iletmeden önce temel tutarlılığı kontrol etmelidir.
Önemli kontroller şunlardır:
Aynı ürün adı veya tanımlanabilir referans
Doğru UN number
Doğru proper shipping name
Doğru hazard class
Uygulanıyorsa doğru packing group
Doğru miktar
Doğru paketleme açıklaması
Uygulanıyorsa marine pollutant durumu
Herhangi bir şüphe varsa sevkiyat ayarlanmadan önce tedarikçi veya yetkin DG uzmanı teyit vermelidir.
Her dangerous goods sevkiyatı aynı şekilde yönetilmez. Bazı ürünler belirli koşulları karşıladığında limited quantity veya excepted quantity hükümleri kapsamında taşınabilir.
Bu seçenekler bazı sevkiyatları kolaylaştırabilir. Ancak ürünlerin artık tehlikeli olmadığı anlamına gelmez.
Limited quantity hükümleri, tehlikeli yüklerin ilgili kuralları karşılayan küçük miktarlarda paketlenmesi durumunda uygulanabilir. Bu durum paketleme, işaretleme ve dokümantasyon gerekliliklerini etkileyebilir.
Satın alma ekipleri için limited quantity, yalnızca sipariş küçük diye varsayılmamalıdır. Ürün sınıflandırması, iç ambalaj miktarı, dış ambalaj ve ilgili IMDG hükümleri birlikte kontrol edilmelidir.
Bir tedarikçi “small quantity” diyebilir. Ancak bu ifade dangerous goods kuralları kapsamında otomatik olarak “limited quantity” anlamına gelmez.
Excepted quantity hükümleri, bazı tehlikeli yüklerin çok küçük miktarları için sıkı koşullar altında geçerlidir. Bu sevkiyatların işaretleme ve dokümantasyon gereklilikleri tam düzenlemeye tabi DG cargo’ya göre farklı olabilir.
Bu durum yine sınıflandırma ve geçerli kurallar üzerinden teyit edilmelidir. Alıcılar yalnızca ürün boyutuna bakarak excepted quantity kararı vermemelidir.
Limited quantity ve excepted quantity statüsü lead time, carrier acceptance, maliyet ve dokümantasyonu etkileyebilir.
Satın alma ekipleri tedarikçilere şunları sormalıdır:
Bu ürün IMDG kapsamında DG mi?
Limited quantity olarak sevk edilebilir mi?
Excepted quantity olarak sevk edilebilir mi?
Hangi ambalaj gerekiyor?
Hangi işaretler veya etiketler gerekiyor?
Hangi dokümantasyon sağlanacak?
Taşıyıcı daha önce bu sevkiyat tipini kabul etti mi?
Bu sorular son dakika sürprizlerini önlemeye yardımcı olur.
Dangerous goods sevkiyatları birden fazla taraf içerir. Satın alma ekipleri, tedarikçi sorumluluğunun nerede bittiğini ve taşıyıcı sorumluluğunun nerede başladığını anlamalıdır.
Bu önemlidir çünkü gecikmeler çoğu zaman her tarafın DG gerekliliğini başka bir tarafın yönettiğini varsayması nedeniyle yaşanır.
Tedarikçiden genellikle doğru ürün bilgisini sağlaması ve kararlaştırılan kapsama bağlı olarak ürünleri taşıma için uygun şekilde hazırlaması beklenir.
Tedarikçi sorumlulukları şunları içerebilir:
Güncel SDS sağlamak
DG sınıflandırmasını teyit etmek
UN number ve proper shipping name sağlamak
Uygulanıyorsa packing group bilgisini teyit etmek
Ürünleri uygun ambalajla paketlemek
Paketleri doğru şekilde işaretlemek ve etiketlemek
Anlaşıldıysa DG declaration sağlamak
Miktar ve paket detaylarını teyit etmek
Depolama ve elleçleme koşullarını bildirmek
Taşıyıcı kısıtlamaları olabileceğini alıcıya bildirmek
Her tedarikçi DG sevkiyatı yönetme kapasitesine sahip değildir. Satın alma ekipleri purchase order göndermeden önce bu kapasiteyi teyit etmelidir.
Taşıyıcı, ürünleri geçerli gerekliliklere uygun şekilde kabul etmekten ve taşımaktan sorumludur. Taşıyıcı; DG declaration, paketleme, etiketler, stowage requirements ve diğer yüklerle uyumluluğu kontrol edebilir.
Taşıyıcı sorumlulukları şunları içerebilir:
DG dokümantasyonunu incelemek
Cargo acceptance teyidi vermek
Stowage ve segregation gerekliliklerini uygulamak
Taşıma kısıtlarını kontrol etmek
Gemi veya konteyner kabulünü koordine etmek
Uygun olmayan kargoyu gerektiğinde reddetmek
Dokümanlar, paketleme veya etiketler doğru değilse taşıyıcı kargoyu reddedebilir.
Satın alma ekipleri, gemi ihtiyacı, tedarikçi ve lojistik sürecin arasında yer alır. Görevleri, doğru soruların erken aşamada sorulmasını sağlamaktır.
Alıcılar şu konuları teyit etmelidir:
Talep edilen ürün DG mi?
Tedarikçi SDS ve DG dokümanları sağlayabiliyor mu?
Teklif fiyatına DG paketleme dahil mi?
DG navlun maliyeti dahil mi yoksa ayrı mı?
Taşıyıcı kargoyu kabul edebilir mi?
Teslimat süresi gerçekçi mi?
Teslimat öncesi depolama uygun mu?
Gemi planlanan limanda ürünü teslim alabilir mi?
Bu koordinasyon özellikle acil gemi tedariki, teknik malzemeler ve deniz kimyasalları için önemlidir.
AVS, ürün gereksinimlerinin netleştirilmesi, teknik malzemeler ve deniz kimyasallarının tedarik edilmesi, tedarikçi iletişiminin koordine edilmesi ve gerekli durumlarda dokümantasyon taleplerinin desteklenmesi konularında satın alma ve teknik ekipleri destekler.
Dangerous goods tedariki; ürün tipi, liman, tedarikçi kapasitesi, taşıyıcı kabulü, dokümantasyon ve yerel gerekliliklere bağlıdır. DG-classified products veya hazardous marine stores taleplerinde RFQ bilgilerinin erken paylaşılması gecikme riskini azaltır.
Acil gemi ihtiyaçları, deniz kimyasalları, teknik malzemeler veya DG ile ilişkili tedarik talepleri için Quick Quote formunu kullanabilirsiniz.
Kirlilik önleme ve denizcilik uyum konuları için MARPOL içeriğini inceleyebilirsiniz.
Dangerous goods marine supply, yalnızca stok bulmak ve teslimat ayarlamaktan ibaret değildir. Satın alma ekipleri ürünün DG olup olmadığını teyit etmeli, doğru SDS’yi istemeli, UN number ve proper shipping name bilgisini kontrol etmeli, paketleme ve işaretleme gerekliliklerini doğrulamalı ve tedarikçiler ile taşıyıcılar arasında koordinasyon sağlamalıdır.
DG statüsü ne kadar erken belirlenirse; gecikmeleri, reddedilen kargoları, uyum sorunlarını ve güvenli olmayan elleçleme riskini önlemek o kadar kolay olur.
Marine buyers, technical buyers ve lojistik koordinatörleri için IMDG Code farkındalığı satın alma planlamasını güçlendirir. Ekiplerin daha doğru sorular sormasına, tedarikçi kapasitesini daha sağlıklı karşılaştırmasına ve gemi tedarik zincirini önlenebilir risklerden korumasına yardımcı olur.
AVS Global Ship Supply & Catering, ship manager şirketlerini, satın alma ekiplerini ve teknik departmanları; deniz kimyasalları, teknik malzemeler, kumanya, bonded stores ve uluslararası limanlarda koordineli gemi tedarik çözümleriyle destekler.
Dangerous goods marine supply, deniz kimyasalları veya teknik malzeme talepleri için Quick Quote formunu kullanabilirsiniz.
IMDG Code, International Maritime Dangerous Goods Code anlamına gelir. Paketli tehlikeli yüklerin deniz yoluyla güvenli taşınması için sınıflandırma, paketleme, işaretleme, etiketleme, dokümantasyon, stowage ve segregation kurallarını sağlar.
Ürünün Safety Data Sheet belgesini, özellikle transport information bölümünü kontrol edebilirsiniz. Tedarikçi veya üretici, ürünün IMDG veya diğer taşıma kuralları kapsamında dangerous goods olarak sınıflandırılıp sınıflandırılmadığını teyit etmelidir.
UN number, tehlikeli yüklerin taşıma sırasında tanımlanması için verilen dört haneli numaradır. Genellikle ürünün SDS belgesinde, DG declaration içinde veya üreticinin taşıma bilgileri bölümünde bulunur.
Sorumluluk sevkiyat düzenlemesine bağlıdır. Ancak genellikle gönderici veya ürünü taşıma için sunan taraf accurate dangerous goods declaration’dan sorumludur. Satın alma ekipleri, sevkiyat öncesinde bu sorumluluğu tedarikçi ve lojistik sağlayıcıyla netleştirmelidir.
Hayır. Birçok boya ve solvent, özellikle yanıcı özellik taşıyorsa dangerous goods olarak sınıflandırılır. Ancak tüm ürünler otomatik olarak DG değildir. Sınıflandırma ürün formülasyonuna, flash point değerine, içeriğine, miktarına ve taşıma bilgilerine bağlıdır.
Limited quantities ve excepted quantities, belirli tehlikeli yüklerin özel koşullar altında küçük miktarlarda sevk edilmesine yönelik hükümlerdir. Bazı gereklilikleri azaltabilirler, ancak ürünlerin non-dangerous olduğu anlamına gelmezler.
Bazı dangerous goods ürünler, IATA dangerous goods gerekliliklerini ve taşıyıcı kısıtlarını karşılıyorsa hava kargo ile gönderilebilir. Ancak hava taşımacılığı kuralları IMDG deniz taşımacılığı kurallarından farklıdır ve birçok DG ürün hava yolunda daha sıkı sınırlara tabidir.
Sevkiyat için SDS’de UN number, proper shipping name, hazard class, uygulanıyorsa packing group, environmental hazards, special precautions ve ilgili taşıma sınıflandırmaları gibi transport information bilgileri bulunmalıdır.
Hayır. Her tedarikçi dangerous goods yönetme kapasitesine sahip değildir. DG-capable suppliers; sınıflandırma, paketleme, işaretleme, etiketleme, dokümantasyon ve depolama gerekliliklerini bilmelidir. Alıcılar sipariş vermeden önce tedarikçi kapasitesini teyit etmelidir.
AVS, ürün tipi, liman, tedarikçi kapasitesi, dokümantasyon, taşıyıcı kabulü ve yerel gerekliliklere bağlı olarak DG-classified ürün taleplerini destekleyebilir. RFQ detaylarının erken paylaşılması uygulanabilirlik ve lead time teyidini kolaylaştırır.
Yanlış beyan edilen dangerous goods; kargonun reddedilmesine, sevkiyat gecikmesine, cezalara, güvenlik olaylarına, yangın riskine, çevre kirliliği riskine ve hukuki sorumluluğa yol açabilir. Güvenli taşıma için doğru beyan şarttır.
DG ürünler hazard class, SDS talimatları, segregation requirements, sıcaklık koşulları ve yerel düzenlemelere göre depolanmalıdır. Depolama; sızıntı, tutuşma, kontaminasyon ve uyumsuz ürün temasını önleyecek şekilde yapılmalıdır.
